На 11 јуни 2026 година, Текстилно Трговско Здружение – Текстилен кластер, во соработка со Универзитетот „Мајка Тереза“ во Скопје, успешно ја реализираше работилницата „New Heritage: Circular Fashion Solutions to Reduce Microplastic Pollution“, која се одржа во просториите на Универзитетот во рамки на европскиот проект MISSION4WATER, финансиран преку програмата INTERREG IPA ADRION.

Настанот ги обедини студентите, наставниот кадар, експертите и партнерските организации од регионот со цел подигање на свеста за влијанието на текстилната индустрија врз животната средина, особено во однос на загадувањето на водите предизвикано од микропластика, како и за можностите за примена на иновативни и одржливи решенија.

Работилницата беше отворена од доц. д-р Олга Поповска, декан на Факултетот за технолошки науки при Универзитетот „Мајка Тереза“, и Наташа Сивевска, извршен директор на Текстилен кластер, која ги претстави целите и активностите на проектот MISSION4WATER и ја истакна важноста на соработката помеѓу индустријата, академската заедница и младите во создавањето поодржлива иднина.

Во рамки на програмата, доц. м-р Невенка Тодоровска од Универзитетот „Мајка Тереза“ ја презентираше темата „Етички и еколошки димензии на современата мода“, посветена на влијанието на современата модна индустрија врз природните ресурси, општеството и животната средина. Во презентацијата беа обработени предизвиците поврзани со брзата мода, прекумерната потрошувачка и текстилниот отпад, како и можностите што ги нудат одржливата и бавната мода, принципите на циркуларната економија и одговорното производство.

Доц. д-р Олга Поповска ја презентираше темата „Микропластика од синтетички текстили и нејзиното влијание врз отпадните води и човековото здравје“, при што беше објаснето дека синтетичките материјали како полиестер, најлон, акрил и еластан ослободуваат микропластични влакна во текот на производството, користењето и перењето на облеката. Преку отпадните води, овие честички завршуваат во реките, езерата и морските екосистеми, придонесувајќи за загадување на животната средина.

Доц. д-р Марјана Костојчиноска Узунчева ја претстави темата „Рециклирање на текстилен отпад и создавање уметничко дело“, демонстрирајќи како текстилниот отпад може да се трансформира во нова вредност преку креативноста и дизајнот. Студентите беа запознаени со различни видови текстури и можностите за повторна употреба на текстилните материјали, при што отпадот беше претставен како ресурс за создавање нови естетски и функционални решенија. Намалувањето на текстилниот отпад и употребата на природни материјали се директно поврзани со намалувањето на испуштањето микропластика во водите.

            

Настанот беше збогатен и со презентации на меѓународните партнери на проектот. Асистент проф. Томислав Чапудер од Универзитетот во Загреб ја презентираше примената на вештачката интелигенција и дизајн-размислувањето во развојот на одржливи решенија. Доц. д-р Татјана Спахиу Косова од Политехничкиот универзитет во Тирана ги претстави најновите трендови, материјали и иновации во областа на одржливите текстили. Звјездана Гвозденовиќ од Zero Waste Montenegro зборуваше за ризиците што микропластиката ги носи за човековото здравје и можните решенија за нивно намалување, додека проф. Дени Вале од Истарскиот универзитет за применети науки во Пула го презентираше автономното пловило „Jadranko 2.0“, наменето за собирање примероци и мониторинг на микропластика во водните екосистеми.

         

Во попладневниот дел беше реализирана интерактивната работилница „New Heritage“, предводена од доц. м-р Невенка Тодоровска, која на креативен начин ги поврза одржливата мода, личното наследство и современиот дизајн. Главната тема на работилницата беше „Ново наследство“, а студентите имаа задача да донесат вратоврска што претставува дел од нивното семејно наследство. Секоја вратоврска носеше сопствена приказна, а студентите ги истражуваа материјалите од кои е изработена, нејзиниот бренд, дизајнот и периодот од кој потекнува.

Во креативниот дел од работилницата, студентите изработија по три модни скици инспирирани од нивното лично наследство, намалувањето на отпадот и современата мода. Потоа, секој студент избра по една скица и ја претвори во нов одржлив дизајн преку процес на кроење и шиење, создавајќи современи модни парчиња изработени од текстилен отпад и природни материјали, со што се придонесува кон намалување на ослободувањето микропластика. Со оваа активност, проектот MISSION4WATER уште еднаш ја потврди важноста на поврзувањето на образованието, науката и индустријата во развојот на иновативни решенија за намалување на загадувањето, заштита на водните ресурси и промовирање одржливи практики во текстилниот сектор.